Светилиштето за коњи „Стар Рид“ е првото и единствено засолниште од овој вид во Србија и на Балканот. Екипата на ова прифатилиште секојдневно се труди да обезбеди оптимални услови за живот на коњите кои доколку засолништето ги немало, би биле осудени да го поминат остатокот од животот во несоодветни услови поради трауми и повреди предизвикани од нехумано постапување.

Виолета Јовиќ, претставничката на „Стар Рид“ ни раскажа како изгледа спасувањето и грижата за коњите и за какви други животни се грижи вредниот тим на ова засолниште. Таа, исто така, покажува како можете да ги поддржите во благородната мисија на која се посветени и што ја прави оваа организација единствена.

Како е формирана вашата организација? Што се смени од почетокот до денес?

Виолета: Стационарот „Стар Рид“ официјално започна со работа во август 2015 година, но од почетокот на 2012 година датира со спасувањето на коњите во неволја кога се увиде потребата од засолниште за коњи. Пред стационарот немаше место за организиран прием на коњи кои биле злоупотребувани, запоставени, изгладнети или одбиени, но спорадично беше доколку се случат некои спасувачки операции. Од првиот спасен коњ до март 2021 година, околу 70 коњи и магариња најдоа дом во засолништето „Стар Рид“, од кои повеќето беа среќно посвоени. Голем број сè уште живеат овде поради психофизички услови или годините кои ги прават непопуларни за посвојување. За жал, за некои од коњите беше доцна, но барем во последните моменти беа опкружени со љубов и внимание.

Која беше вашата лична мотивација за работа во ваков тип на стационар?

Виолета: Потребна е целосна посветеност кон стационарот, спасувачката мисија и животните во него бидејќи поради недостигот на луѓе и големите обврски, ништо помалку од дневна и полно работно време не би било можно да се одржи во живот стационарот. Љубовта кон коњите и хуманитарната работа зад неа ме донесе и ме задржа мене лично, како еден од двајцата постојани волонтери за стационар, сите овие години. Во име на основачот на стационарот, Жељко Иличиќ, кој го иницираше „Стар Рид“, можам да додадам: тоа е и револт против неправдата направена врз коњите сите овие години. Затоа што тие останаа законски заборавени и невидливи и затоа препуштени на добра или лоша (само) волјата на сопственикот. Основањето засолниште за коњи е обид да се поправи оваа неправда.

Како кризата со КОВИД-19 влијаеше на работата на стационарот? Колку е променет начинот на работа? На кои активности бевте најмногу фокусирани во изминатите две години?

Виолета: Пандемијата со Ковид донесе значителна промена во животот на сите нас, и приватно и професионално. Карантинскиот период го поминавме со едвај добиени дозволи за движење (кои ги добивме благодарение на ОРКА), кои беа голем проблем за сите чувари на животни доколку се надвор од местото на живеење. Коњите мора да добиваат храна редовно и приближно во исто време, што не би било можно поради забраната за движење, освен што спиевме во стационарот. Покрај организациските маки, прашањето што да се прави со финансиите доколку пропадне економијата и се променат приоритетите и можностите на луѓето, донесе и голема вознемиреност за иднината на стационарот. Исто така, поради епидемиолошки мерки, цела 2020 година ја поминавме без посетители, но се надеваме дека ќе остане зад нас засекогаш.

Среќа во несреќа е што многу работи се појавија на интернет поради периодот на забрана за движење и собирање. Луѓето уште повеќе се поврзуваа и вмрежуваа, но сакаа и природа, зеленило и животни.

Како се финансира „Стар Рид“, со кои различни видови донатори соработувате и како? Како може некој да ја поддржи вашата работа? Дали има донатори (поединци, компании, организации) со кои имате долгогодишна соработка и како изгледа?

Виолета: Стационарот за коњи „Стар Рид“ е регистрирано како здружение на граѓани и непрофитна организација; целосно се потпира на донации од приватни и правни лица. Нашата најзначајна поддршка се поединци, луѓе кои сакаат и помагаат во нашата работа кога и колку можат. Многумина од нив се со години со нас, а некои дури имаат и постојани налози на сметките. Самата финансиска помош ни значи многу, но и моралната поддршка е поттик за нас цело ова време. Некои од нив ги запознавме лично, но повеќето сè уште не ги знаеме. Се надеваме дека еден ден тоа ќе се промени и дека сите оние кои не поддржуваат ќе го посетат стационарот барем еднаш, на Отворен ден (од мај до октомври, секоја последна недела од месецот), за да можат да се сретнат со оние кои помагаат, и лично им благодарам за сето она што тие помогнаа да се постигне. Од друга страна, имаме, за жал, многу помала соработка со правни субјекти и би сакале тоа во иднина да се промени. За возврат, би сакале да бидеме домаќини на тимови од правни лица кои не поддржуваат, на зелено, меѓу животни, далеку од канцеларии и обврски.

Имаме и долгогодишна соработка со две организации за грижа на животни од странство. Српските заборавени шепи помогнаа да се отвори стационарот и донесе многу коњи и седум (некогаш минијатурни) свињи на безбедно. Тие, исто така, спроведуваа проекти во кои веројатно никогаш немаше да успееме сами, како што е огромна спасувачка операција против стадо од 19 коњи во јануари 2020 година, дупчење артески бунар. Голема помош добивме и од последните две години и поддршката од групата Baby's Friends: за животни во неволја, кои помагаат многу проекти кои не би дошле без нивна помош бидејќи сите средства што ги собираме ги вложуваме во храна, ветеринари и други основни потреби, како поправка на трактор стар 50 години, поправка на дотраени електрични мрежи, поставување ограда и сл.

Без поддршката на сите овие убави луѓе од Србија и пошироко, ништо не би било возможно, а на овој начин, кога повеќе луѓе ќе дадат барем малку - се случуваат чуда.

Autor: Fotograf Zlatko Nečevski

Дали глобалната пандемија влијаеше на финансирањето на стационарот и како се променија финансирањето и донациите во овој период? Каква поддршка е најпотребна и како ја добивате?

Виолета: Стационарот, како и повеќето непрофитни здруженија, е целосно зависен од донации од граѓаните и постоеше голем ризик помошта да престане да доаѓа бидејќи секој беше во страв за својата (финансиска) иднина. Во стационарот нема финансиска сигурност, а овие тешки времиња - пандемијата со Ковид сега кризата во Украина и светот, само ја зголемуваат неизвесноста. Во стационарот во моментов има најмалку десет спасени коњи и магариња, кои се во опоравување или трајно згрижување и поради нив не можеме да ги „замрзнеме“ активностите и да чекаме подобро утре. Финансиската поддршка ни е секогаш најнеопходна поради нив и сите идни коњи. Плаќаме со пари за сè што му треба на стационарот - од храна, ветеринари, секачи на потковица, транспорт, поправки и одржување до поголеми и помали - очекувани и непредвидени трошоци. Донациите на стоки се можни за помал дел од работата, во дохрана, потрошен материјал како што се колибри, пијалоци, алати и слично, додека на најосновните им е потребна финансиска помош. Директните донации на храна (сено, пченка) се предизвик за спроведување бидејќи цената на транспортот ја „јаде“ цената на храната.

Што мислите дека „Стар Рид“ го издвојува во однос на другите засолништа за напуштени животни во околината и другите организации за заштита на животните?

Виолета: Стационарот за коњи „Стар Рид“ е првото и единствено засолниште за коњи во Србија и регионот. Процесот на спасување на големите животни, нивното лекување, закрепнување, социјализација и посвојување носи значителни ризици, од првиот до последниот чекор. Исто така, коњите и магарињата никогаш не се навистина напуштени бидејќи секогаш имаат барем минимална финансиска вредност на пазарот. Тие сакаат да се откажат, што го отежнува спасувањето животно во неволја.

Од поволната страна, засолништето „Стар Рид“ е примарна функција за спасување и опоравување коњи. Тоа е и место каде посетителите со задоволство доаѓаат и претпочитаат да се вратат затоа што тука имаат можност да поминат денови опкружени со зеленило и вистински терапевтски животни. По еден ден поминат овде со нив, останува прашањето - кој кого спасил?

Колку членови има во вашиот тим и како изгледа еден типичен работен ден?

Виолета: Само две лица се постојано активни во стационарот, понекогаш и тројца, со над 50 животни на кои им е потребна секојдневна нега. Покрај најосновните активности - хранење, чистење, обезбедување терапија по потреба, одржување и набавка - треба да се остави време и енергија во текот на денот за комуникација со заедницата, присуство на мрежи, обезбедување средства за живот и други активности во кои живееме. со и кои се стремиме да придонесеме за самоодржливост на стационарот. Од овие причини - премногу обврски и премалку луѓе, сè уште не сме успеале да направиме се што планиравме, но со години работиме без пауза и слободен ден.

Како ја вклучувате заедницата во вашата работа и што ви носи тоа? Колку е важна поддршката од заедницата за секојдневното функционирање на стационарот?

Виолета: Што се однесува до директното вклучување, локацијата и бројот на луѓе во стационар директно влијаат на нивото на вклученост на заедницата. Лапово е мала (и се помала) заедница, а мал е и бројот на потенцијални постојани волонтери. Предноста на големите градови, особено Белград, е таа голема заедница на различни заинтересирани поединци. Покрај тоа, можеби најважниот фактор е нашето време поминато во работа со волонтери - од примање, преку состаноци, делегирање на одговорности, активности за следење (особено имајте на ум дека ова е засолниште за животни кои тежат стотици килограми и можат сериозно да повредат) и за сите планирани и непредвидени. Од нас двајца, едно лице би требало само да го направи тоа, што би го направило нашиот учинок во секојдневната работа помала отколку самите да го правиме тоа.

Освен оваа директна работа, финансиската поддршка на заедницата е најклучната поддршка за животот на стационарот. Без сите луѓе со добра волја кои сами или кога ќе ги повикаме на помош, се вклучуваат и помагаат колку што е можно, стационар едноставно би бил згаснат.

Како ги добивате животните за кои се грижите? Како изгледа грижата за нив?

Виолета: Коњите и магарињата доаѓаат во засолништето од различни ситуации и на сосема различни начини. Има ретки, светли и убави примери каде претходните сопственици не контактирале со барање да ги прифатиме нивните миленици и да се грижиме за нив, или пак им наоѓаме нови домови затоа што тие веќе не се во можност да се грижат за нив, туку сакаат да им обезбедат сигурна иднина. Сепак, за жал, има уште многу трагични судбини. Од коњи кои биле малтретирани, изгладнети, со отворени рани и скршеници, оставени да умрат во агонија, психички обезличени, до оние кои станале технолошки вишок поради нивната возраст и лошите достигнувања. Сите имаат едно нешто заедничко - тие се оставени на милост и немилост, почесто, на немилоста на нивните сопственици. Немаше кој да ги заштити.

Стационарот не купува коњи затоа што немаме финансии за тоа, ниту моќ да одлучиме кој коњ да го спасиме, а кој не. Но, луѓето се обединија и го купија коњот кога го прифативме за понатамошна целосно закрепнување и нега, за да го оздравиме и посвоиме кога ќе биде подготвен за тоа.

Нашите капацитети не се големи; има премногу коњи за да се спасат, а премалку од нас стојат зад тоа, но правиме се од себе да им помогнеме на сите.

Покрај коњите, во засолништето се грижите и за други животни. Кажете ни нешто повеќе за другите жители на стационарот. Дали има некоја возбудлива приказна?

Виолета: Покрај коњите и магарињата на кои е насочена работата на прифатилиштето, приватно спасуваме и други животни во неволја. Почнувајќи од кучињата и мачките кои сите имаме можност да ги сретнеме напуштените и/или повредените секој ден, а кои често по закрепнувањето не успеваме да ги посвоиме, но остануваат трајно со нас (вкупно околу 20 во моментот), има четири џуџести ракчиња, осум петли, еден воден бивол, како и седум миленичиња свињи. Пронајдени се на депонијата во Ниш, фрлени, замрзнати, изгладнети, стари само неколку дена. Едно беше дури и со отворена рана, најверојатно од каснување од куче. Волонтерите ги спасија од организацијата со која соработуваме, Српските заборавени шепи и откако се вратија во живот, ни ги донесоа на понатамошно чување. Ги храневме со цуцла, козјо млеко, сите седум. Од тој ден поминаа повеќе од 3,5 години, а сега тежат околу 400 килограми. Тие се гушкачки и прекрасни како големи, несмасни кучиња, со кои децата можат слободно да се движат. Ова е веројатно единствениот случај на светско ниво каде целото стадо свињи е зачувано без трауми и со желба да се живее што подолго.

И возрасните и децата овде можат да ги запознаат сите овие животни во поинакво светло, во друга средина, каде што нема страв, болка и стрес, но сите тие им приоѓаат на луѓето со целосна доверба.

Кои се најголемите предизвици и проблеми со кои се соочувате во секојдневното работење?

Виолета: Најзначајниот ризик и проблемот е секогаш финансиски бидејќи од тоа зависи опстанокот на се останато - дали ќе добиеме доволно храна, дали ќе ја имаме за ветеринар, за терапии, за работа во стационарот, транспорт, сметки. За да обезбедиме доволно финансии, треба да бидеме „повидливи“за луѓето, што е секогаш значаен предизвик во морето на сите други обврски. И, се разбира, на вистински начин да и се претстави на заедницата сè што треба да се испорача - од убави, радосни моменти преку проблеми до тага што нè погодува сите нас.

Секогаш има ризици при работа со тешки, големи животни и други опасности во физичката работа бидејќи секоја повреда или болест е најмалку 50% помала од нашата хуманост. И борбата со времето кое е премалку за се што треба да се постигне во текот на денот.

Кажете ни повеќе за Центарот ReWild, кој работи во рамките на стационарот Стар Рид?

Виолета: „ReWild Center for the Return of Nature“ е проект што го започнавме со намера да направиме нешто за растечкото растојание на луѓето од природата (а со тоа и од самата суштина на човекот, кој е дел од природата) за да придонесеме за само- одржливост на засолништата за коњи. Целиот проект е дизајниран да ги врати луѓето во природата. Имаат можност да бидат во сосема природна средина (но и контролирани услови), на локација, која ја подготвивме за оваа намена. Организираме работилници за да ги научиме на основите на навигација на теренот - палење оган, прочистување на вода, правење засолништа, наоѓање растенија за јадење итн. Тоа е шанса да се потсетиме како е да се соработува со природата, да се учи и да бара сигурност во неа. Повторно да се приземји, и тоа буквално, затоа што целиот простор е прилагоден на боси нозе. Покрај овие теоретски и практични работилници на заинтересирани поединци.

Сите овие активности се одржуваат недалеку од Лапово, на 15 минути од излезот од автопатот и на само еден час од Белград.

Сите информации може да се најдат на страницата www.starobrdo.com и преку е-пошта на rewildcentar@gmail.com.

Кои се најзначајните успеси што сте ги постигнале досега, а кои се најважните планови и цели што планирате да ги реализирате во иднина?

Виолета: Најзначаен успех е што успеавме да спасиме толку многу „отпишани “, и покрај сите тешкотии, како и фактот што заедницата нè препознава и поддржува, што е најважниот показател дека тоа што го правиме е правилно и неопходно. Планираме во иднина да посветиме повеќе време на едукативниот аспект за зачувување на животот и здравјето на коњите бидејќи ако не направиме повеќе на ова поле нема да се намали бројот на коњи на кои им треба спас.

Можете да го поддржите стационарот за коњи „Стар Рид“ со плаќање на една од следните сметки:

Доколку сакате да го посетите овој уникатен стационар, искористете ги предностите на отворените денови на стационарот, кои се одржуваат секоја последна недела во месецот, од април/мај до октомври (повикот е објавен на социјалните мрежи).

Посетите на стационарот надвор од најавените термини не се можни.

За повеќе информации, пишете на azilstarobrdo@gmail.com или rewildcentar@gmail.com или посетете ја веб-страницата на овој на многу начини уникатен стационар.